Việt Nam có nhiều tiến bộ về công khai ngân sách

Chính phủ và Bộ Tài chính đã nỗ lực thực hiện các cam kết công khai thông tin về quản lý và sử dụng nguồn lực công để người dân có thể tham gia thảo luận về ngân sách với những cải cách về pháp luật và thể chế quản trị ngân sách theo hướng minh bạch hơn.
Quốc hội chốt ngân sách năm 2018 bội chi 2,8% GDP

Sáng 1/7, Trung tâm Phát triển và Hội nhập (CDI) cùng với Viện nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR) chính thức công bố Chỉ số Công khai ngân sách quốc gia (OBI) của Việt Nam và Chỉ số công khai ngân sách Bộ, cơ quan Trung ương (MOBI) cho năm 2019.

Theo nhóm nghiên cứu, khảo sát công khai ngân sách (OBS) là khảo sát đánh giá độc lập dựa trên bằng chứng, sử dụng các tiêu chí quốc tế về minh bạch ngân sách, trong đó có tính chủ động cung cấp thông tin về ngân sách của Chính phủ và khả năng tiếp cận thông tin ngân sách của công chúng; cơ hội chính thức cho công chúng tham gia vào quy trình ngân sách; và vai trò của các cơ quan giám sát ngân sách như cơ quan lập pháp và cơ quan kiểm toán trong quy trình ngân sách.

Kể từ khi tham gia khảo sát OBS năm 2006, sau 7 kỳ khảo sát, chỉ số công khai ngân sách (OBI) của Việt Nam có xu hướng tăng và giảm nhẹ qua các kỳ đánh giá 2010-2017, và tăng nhanh trong khảo sát OBS 2019.

"Kết quả này cho thấy Chính phủ và Bộ Tài chính đã nỗ lực thực hiện các cam kết công khai thông tin về quản lý và sử dụng nguồn lực công để người dân có thể tham gia thảo luận về ngân sách với những cải cách về pháp luật và thể chế quản trị ngân sách theo hướng minh bạch hơn," bà Ngô Minh Hương - Giám đốc CDI nói.

viet nam co nhieu tien bo ve cong khai ngan sach
Ảnh minh họa.

Kết quả của khảo sát OBS 2019 cho thấy điểm xếp hạng của Việt Nam có sự cải thiện ở cả 3 trụ cột: minh bạch, sự tham gia và giám sát ngân sách.

Cụ thể, ở trụ cột về công khai minh bạch ngân sách, Chỉ số công khai ngân sách quốc gia (OBI 2019), điểm xếp hạng về trụ cột công khai ngân sách của Việt Nam năm 2010 được đánh giá ở mức 14/100 điểm, năm 2012 đạt 19/100 điểm, năm 2015 đạt 18/100 điểm, năm 2017 đạt 15/100 điểm.

Đặc biệt, từ năm 2015, khi Luật Ngân sách Nhà nước được sửa đổi (có hiệu lực từ năm ngân sách 2017), với nhiều điều khoản thúc đẩy mạnh mẽ công khai minh bạch ngân sách, đã góp phần cải thiện đáng kể chỉ số công khai ngân sách của Việt Nam.

Theo đó, kết quả của kỳ khảo sát OBS năm 2019 đã ghi nhận những chuyển biến rõ rệt, nhờ vậy điểm xếp hạng của trụ cột công khai ngân sách đã tăng mạnh đạt 38/100 điểm, tăng 23 điểm so với kỳ đánh giá 2017. Sự tăng điểm mạnh ở trụ cột công khai ngân sách đã góp phần giúp Việt Nam tăng 14 bậc xếp hạng về công khai minh bạch ngân sách, đưa Việt Nam lên vị trí 77/117 nước.

Ở trụ cột về sự tham gia trong OBS 2019, điểm trung bình về sự tham gia của 117 quốc gia tham gia khảo sát là 14 trên 100 điểm. Việt Nam đạt 11 điểm, tăng 4 điểm so với kỳ khảo sát OBS 2017. Tuy nhiên, kết quả này cho thấy, người dân được tham gia HẠN CHẾ vào tiến trình phê chuẩn ngân sách của Quốc hội trong quy trình ngân sách. Người dân cũng ÍT hoặc không được tham gia vào việc lập, thực hiện dự toán và kiểm toán ngân sách.

Ở trụ cột về giám sát ngân sách, Việt Nam là 1 trong số 30 nước có xếp hạng ĐẦY ĐỦ về vai trò giám sát của Quốc hội và Kiểm toán nhà nước trong giám sát ngân sách nhà nước, với điểm xếp hạng chung là 74/100 điểm, tăng 2 điểm so với kỳ khảo sát 2017. Trong đó điểm về vai trò giám sát của Quốc hội đạt 72/100 điểm và của Kiểm toán Nhà nước đạt 78/100 điểm.

Còn về kết quả khảo sát MOBI 2019 cho thấy mức độ công khai ngân sách của các Bộ cơ quan Trung ương đã có sự cải thiện so với năm 2018, cụ thể điểm số trung bình đạt 21,2 điểm, tăng 10,2 điểm so với MOBI 2018. Trong số 44 Bộ, cơ quan Trung ương tham gia khảo sát MOBI 2019, có 1 đợn vị đạt mức công khai TƯƠNG ĐỐI, 8 đơn vị đạt mức công khai CHƯA ĐẦY ĐỦ thông tin về ngân sách. Năm 2018, 37 Bộ, cơ quan Trung ương tham gia khảo sát MOBI 2018 đều ÍT hoặc không công khai thông tin về ngân sách.

Bà Ngô Minh Hương - Giám đốc CDI, nhận định: “Minh bạch ngân sách là công cụ giúp tăng niềm tin của người dân với Nhà nước. Ngân sách phân bổ cho các chính sách và chương trình được công khai cho người dân sẽ giúp cho việc thực thi chính sách được tốt hơn, từ đó tăng niềm tin của người dân với Nhà nước. Khi Nhà nước minh bạch ngân sách, đặc biệt là minh bạch việc phân bổ và sử dụng ngân sách Nhà nước, cũng sẽ giúp người dân giám sát được việc tiền đóng thuế của họ được sử dụng một cách hợp lý, hiệu quả hơn.”

Hậu Lộc
Xem phiên bản mobile