"Nóng" chuyện ứng xử từ nhà ra ngõ

Cô giáo nhốt học sinh vào tủ ở Hà Nội, chồng đánh vợ trên Bắc Cạn, nữ hành khách la lối ở sân bay Tân Sơn Nhất... những thông tin liên tục khiến dư luận bàng hoàng. Người ta tự hỏi chuyện gì đang xảy ra vậy?
Chồng đánh vợ nhiều hay ít vẫn bị phạt tiền triệu, nặng hơn là phạt tù Chửi bới người khác bị phạt hành chính, cao nhất là xử lý hình sự Nữ hành khách thoá mạ nhân viên hàng không, chống người thi hành công vụ Nhốt trẻ trong tủ đồ, trường quốc tế Maple Bear có học phí cao ngất

Từ tháng 5/2019, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã phát động phong trào ứng xử văn hóa. Từ gia đình, tới nhà trường, cơ quan công sở rồi nơi công cộng... đâu đâu cũng có những quy tắc chế định về những hành vi ứng xử để hình thành tác phong, lề lối chuẩn mực.

Thế nhưng tuần qua, xa lộ thông tin lại ngập tràn lời bàn tán về những hành vi lệch chuẩn ứng xử từ nhà ra ngõ: Nào là chồng đánh vợ đang ôm con nhỏ trong nhà, cô giáo nhốt trẻ vào tủ quần áo và gây xôn xao nhất là việc một nữ hành khách thì lại la lối, lăng mạ nhân viên hàng không ở sân bay.

nong chuyen ung xu tu nha ra ngo
Nữ hành khách la lối, thóa mạ nhân viên hàng không

Những người có hành vi lệch chuẩn gây xôn xao toàn xã hội là ai? Một người là cán bộ kho bạc nhà nước, được tiếng hiền lành tử tế; một người là giáo viên mầm non có bằng cấp, làm việc tại trường quốc tế có học phí khủng 20 triệu/tháng; một người là cán bộ công an. Ở những vị trí công việc mà yêu cầu nghiêm khắc về hành vi, những người này lại ứng xử ngược lại.

Và trong thời đại mọi lúc, mọi nơi đều có camera ghi lại, mỗi người dân đều có khả năng giám sát như báo chí, những hành vi lệch chuẩn ấy lập tức bị phát tán rộng rãi, bị dư luận kịch liệ phản đối, đồng thời cũng có những người nhân cơ hội ném đá, bỉ bôi, thậm chí tiếp tay tạo ra những hành vi lệch chuẩn mới.

Sau clip đánh vợ trước mặt con xuất hiện trên mạng, người chồng lập tức dân mạng rào rào ném đá. Thám tử mạng cũng lập tức dò ra thông tin cơ quan làm việc, gây áp lực. Có lẽ là sợ dư luận, anh ta làm tiếp một cái sai nữa là lại quay clip bắt cậu con trai nhỏ tường thuật lại sự việc, bênh vực cho mình.

nong chuyen ung xu tu nha ra ngo
Cô giáo trường mầm non Maple Bear nhốt học sinh trong tủ đồ

Cô giáo trường quốc tế suốt quá trình phụ huynh phản ánh với trường thì vẫn chưa thấy mình sai. Chỉ khi thông tin đưa rộng rãi trên báo chí và mạng xã hội mới tới nhà xin lỗi. Lúc này thì đã muộn. Cô mất việc. Đồng thời, điểm trường còn "lòi thêm đuôi chuột" là không có chỉ tiêu cấp phép vẫn tuyển sinh. Sau sự việc, điểm trường quốc tế đó đã tuyên bố đóng cửa trước sự ngỡ ngàng của hàng trăm phụ huynh có con em học trong trường.

Nữ cán bộ công an sau khi to tiếng ở sân bay bất ngờ trở thành "biểu tượng chế" nổi nhất mạng xã hội. Đơn vị công tác đề nghị kỉ luật đình chỉ công tác đối với cô trong 30 ngày. Thế nhưng dư luận vẫn chưa thôi dậy sóng.

Điều đáng buồn là không ít người mượn việc phê phán các hành vi lệch chuẩn để "té nước theo mưa", để chửi mắng, thóa mạ những người có hành vi lệch chuẩn ở trên với lý luận rằng đó là "ăn miếng trả miếng".

Đáng buồn hơn nữa, đó chỉ là những con sâu làm rầu nồi canh. Thế nhưng nhiều người vẫn quy nó vào cả một tập thể và khơi thêm những mâu thuẫn trong một xã hội còn quá ít niềm tin. Vợ - chồng, phụ huynh - thầy cô, chiến sĩ công an - người dân vốn là những người cùng chiến tuyến,với những mâu thuẫn có thể hòa giải, bỗng dưng bị đẩy thành 2 bên đối lập, ở thế "lưỡng bại câu thương".

Mới đây, trên facebook cá nhân, nhà báo kì cựu Nguyễn Hồng Lam có một bài viết rất dài về về "Công lý và quyền lực bá đạo". Ông ví von mạng xã hội giống như "quyền lực thứ năm" trong vai trò giám sát và điều chỉnh hành vi xã hội.

"Xã hội có thêm một định chế giám sát hữu hiệu, đó là điều đáng mừng. Nhưng cũng đáng lo. Nếu xem luật pháp là công cụ thực thi vương đạo thì giờ đây, mạng xã hội hoàn toàn có thể được nhìn nhận như một áp lực bá đạo. Tác dụng răn đe, phòng ngừa, hạn chế cái ác, cái xấu của mạng xã hội rất lớn, nhanh và rất kịp thời. Tuy nhiên, đó là một định chế rời rạc không có cấu trúc hệ thống ổn định và nặng cảm tính. Nếu không cẩn trọng, không có sự kiểm soát, rời xa hoặc lấn át vương đạo, quyền lực bá đạo dễ dẫn xã hội đến hỗn loạn", ông viết.

Đồng thời cảnh báo: "Ý thức bá đạo, dù bắt đầu từ đâu cũng không nên đón nhận bằng những tràng vỗ tay, không nên say sưa khuyến khích hay thỏa mãn với thắng lợi mà nó mang lại. Bởi lẽ, nó có thể giúp giải quyết ổn thỏa một, một vài vụ việc cụ thể nhưng dứt khoát nó không thể là phương tiện hữu hiệu và tích cực để quản trị xã hội, nhất là một xã hội đang hướng đến văn minh - dân chủ - công bằng".

Huyền My
Xem phiên bản mobile