Ngân sách Nhà nước bị 'bào mòn' vì dịch Covid-19

Những khó khăn do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 đã và đang tác động lớn đến hoạt động cân đối thu, chi ngân sách nhà nước.
Ngân sách tăng chi cho phòng, chống dịch Covid-19

Theo Bộ Tài chính, trước áp lực lớn do sụt giảm kinh tế ảnh hưởng đến cân đối ngân sách, bội chi ngân sách và nợ công năm 2020 trong điều kiện hết sức khó khăn do ảnh hưởng của dịch bệnh Covid.

Về thu ngân sách nhà nước giảm lớn do chịu tác động bởi 4 nhân tố chính: Tăng trưởng kinh tế khả năng đạt thấp; Giá dầu thô giảm sâu; Điều chỉnh chính sách thu ngân sách nhà nước để tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh ứng phó với dịch bệnh; Tiến độ sắp xếp, cổ phần hóa doanh nghiệp (hiện đang rất chậm, là một rủi ro lớn đối với nguồn thu từ cổ phần hóa và thoái vốn doanh nghiệp nhà nước).

ngan sach nha nuoc bi bao mon vi dich covid 19
Ảnh minh họa.

Tuy nhiên, thực tế thu ngân sách nhà nước quý I/2020 vẫn đạt tiến độ kế hoạch, ước đạt 391 nghìn tỷ đồng, bằng 25,9% dự toán, tăng 1,8% so cùng kỳ năm 2019 nhờ có một số khoản thu phát sinh cuối năm 2019 được quyết toán và nộp ngân sách vào đầu năm 2020 theo chế độ quy định. Từ tháng 3/2020 khi ảnh hưởng tích cực từ nguồn thu năm 2019 chuyển sang đã hết, đồng thời tác động của dịch bệnh mạnh hơn, nhiều khoản thu đã giảm đáng kể so với tháng trước, nhất là thu từ hoạt động xuất nhập khẩu.

Trong khi đó, theo dự báo sơ bộ của Bộ Kế hoạch và Đầu tư trường hợp tăng trưởng kinh tế nếu chỉ đạt 5,3%, giá dầu bình quân cả năm khoảng 30-35 USD/thùng và thực hiện các biện pháp giãn, giảm thuế, phí, lệ phí, đồng thời cơ bản chưa thu được khoản tiền bán vốn nhà nước đầu tư tại các doanh nghiệp thì thu ngân sách nhà nước năm 2020 khi đó có khả năng giảm khoảng 130-150 nghìn tỷ đồng, trong đó ngân sách trung ương giảm khoảng 90-110 nghìn tỷ đồng, ngân sách địa phương giảm khoảng 40 nghìn tỷ đồng.

Trường hợp dịch kéo dài hơn, tăng trưởng kinh tế thấp hơn (dưới 5%, thậm chí dưới 4% như dự báo của các tổ chức quốc tế), thu ngân sách nhà nước dự kiến giảm lớn hơn, nhất là số thu ở các khu vực kinh tế trọng điểm đang chịu rất nhiều tác động từ sự đình trệ của các ngành dịch vụ, du lịch, thương mại, logistics, như: Hà Nội, Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Quảng Ninh, Hải Phòng,...

Theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước, trường hợp dự kiến số thu không đạt dự toán thì phải xem xét, điều chỉnh giảm tương ứng một số khoản chi để đảm bảo cân đối ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, trong điều kiện cần thêm nguồn lực để hỗ trợ nền kinh tế, giảm khó khăn cho doanh nghiệp và người dân trước tác động của dịch bệnh, thì vẫn phải giữ dự toán chi đầu tư phát triển, các khoản chi chế độ, chính sách cho con người, thậm chí còn tăng chi an sinh xã hội.

Về nguồn lực chi đầu tư công năm 2020, tổng vốn đầu tư công nguồn ngân sách nhà nước được phép thực hiện trong năm 2020 là gần 700 nghìn tỷ đồng, gấp 2,2 lần số vốn thực giải ngân trong năm 2019 (312 nghìn tỷ đồng), bao gồm: 470,6 nghìn tỷ đồng trong dự toán ngân sách nhà nước năm 2020 và 225,2 nghìn tỷ đồng trong vốn năm 2019 chuyển sang.

Trong bối cảnh nguồn vốn đầu tư khu vực tư nhân giảm sút thì việc phấn đấu giải ngân hết nguồn lực đầu tư công trong năm 2020 sẽ góp phần quan trọng kích cầu đầu tư xã hội, duy trì đà tăng trưởng của nền kinh tế. Bộ Tài chính cam kết đảm bảo đủ nguồn đáp ứng đầy đủ, kịp thời theo tiến độ giải ngân nhiệm vụ đầu tư công.

Theo Bộ Tài chính, bên cạnh việc đảm bảo nguồn chi cho đầu tư phát triển, các cấp ngân sách nhà nước còn phải dành nguồn khoảng 52,6 nghìn tỷ đồng bổ sung nguồn lực để thực hiện chế độ, chính sách ưu tiên cho các lực lượng tham gia ngăn chặn, dập dịch Covid-19 (phụ cấp cho lực lượng phòng chống dịch, tiền ăn và khám chữa bệnh cho người bị cách ly,...), mua sắm trang thiết bị, vật tư y tế phòng chống dịch và hỗ trợ trực tiếp bằng tiền từ ngân sách nhà nước cho người dân bị ảnh hưởng do dịch Covid-19, đảm bảo an sinh và an toàn xã hội.

Trong đó, ngân sách đã dành khoảng 9,5 nghìn tỷ đồng cả ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương để mua sắm trang thiết bị vật tư phòng chống dịch Covid-19; dành khoảng 6,7 nghìn tỷ đồng để chi chế độ ưu tiên phụ cấp cho các lực lượng tham gia phòng, chống dcịh Covid-19; chi tiền ăn cho người bị cách ly, chi khám chữa bệnh nền trong thời gian bị cách ly; dành khoảng 36 nghìn tỷ đồng từ ngân sách nhà nước để hỗ trợ trực tiếp bằng tiền cho các đối tượng bị giảm sâu thu nhập, mất, thiếu việc làm, gặp khó khăn, không đảm bảo mức sống tối thiểu, chịu ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19, hỗ trợ thêm cho một số nhóm đối tượng đang hưởng chính sách ưu đãi, bảo trợ xã hội trong thời gian có dịch.

Ngoài ra, ngân sách nhà nước còn phải chủ động bố trí nguồn để tăng cường hàng dự trữ quốc gia (chủ yếu là lương thực), hỗ trợ kịp thời người dân ở khu vực khó khăn do thiên tai, dịch bệnh.

Trong điều kiện thu ngân sách dự kiến giảm, chi ngân sách tăng, cân đối ngân sách nhà nước rất khó khăn, các giải pháp mà Bộ Tài chính đặt ra nhằm đảm bảo cân đối ngân sách nhà nước cho việc thực hiện các chính sách về tài khóa để hỗ trợ doanh nghiệp, người dân đó là: Quyết tâm hoàn thành cao nhất nhiệm vụ thu ngân sách nhà nước, bao gồm cả nhiệm vụ cổ phần hóa và thoái vốn doanh nghiệp nhà nước.

Bên cạnh đó, đẩy mạnh kiểm soát chi tiêu, triệt để tiết kiệm để cắt giảm các nhiệm vụ chi thường xuyên không thực sự cần thiết; các bộ, ngành, địa phương phải cắt giảm tối thiểu 30% dự toán kinh phí hội nghị, công tác phí trong nước và 50% dự toán kinh phí công tác nước ngoài trong 9 tháng cuối năm 2020.

Ngoài ra, chủ động sử dụng từ nguồn vốn dự phòng, nguồn vượt thu của ngân sách trung ương và ngân sách địa phương để tập trung cho các nhiệm vụ khắc phục hậu quả dịch Covid-19, các nhiệm vụ quan trọng về quốc phòng, an ninh, đảm bảo an sinh xã hội và hỗ trợ cân đối ngân sách.

Mặt khác, cố gắng tiếp cận đàm phán một số khoản vay có chi phí thấp từ các tổ chức quốc tế (như: Quỹ tiền tệ quốc tế, Ngân hàng phát triển Châu Á, Ngân hàng Thế giới, Cơ quan phát triển Pháp, Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản,...) để góp phần giảm áp lực vay trong nước.

Hậu Lộc
Xem phiên bản mobile