Hà Nam: 9 người nhập viện do say nắng, 1 người tử vong nghi do sốc nhiệt

Đợt nắng nóng cao điểm từ ngày 31/5 đến nay, trên địa bàn tỉnh Hà Nam đã có 9 bệnh nhân phải nhập viện do say nắng, say nóng, trong đó 2 người nguy kịch và 1 người tử vong trước khi đến bệnh viện.
Cô gái 22 tuổi mắc Covid-19 tử vong có bệnh nền máu ác tính Liên tiếp có người say nắng, sốc nhiệt nhập viện Nóng trong tuần: Dịch sốt xuất huyết đang có diễn biến phức tạp; 3 trẻ mầm non bị bỏng trong buổi học kỹ năng tiên lượng xấu

Say nắng, say nóng có thể gây tử vong

Theo Bác sĩ Đinh Ngọc Tuấn - phó trưởng khoa cấp cứu Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Nam - cho biết từ ngày 31-5 đến nay, khoa đã tiếp nhận 9 bệnh nhân vào viện do say nắng, say nóng. 3 người trong số này rất nặng, 1 người đã tử vong ngoại viện.

Bệnh nhân tử vong chuyển từ huyện Lý Nhân lên, 56 tuổi, không có tiền sử gì đặc biệt.

Ngày 2/6 khi được chuyển đến bệnh viện, bệnh nhân đã tử vong ngoại viện, đo thân nhiệt cho thấy nhiệt độ cơ thể vẫn lên đến 42,2 độ C, nghi đột quỵ do sốc nhiệt.

Đây là lần đầu tiên bệnh viện ghi nhận một trường hợp tử vong do say nắng say nóng, ngoài ra còn 2 trường hợp khác nhập viện trong tình trạng nặng và rất nặng.

Bệnh nhân L.M.H., 45 tuổi, làm nghề thu gom rác, khi vào viện đã sốc nhiệt, co giật, sốt 41,5 độ, hôn mê, hôm nay là ngày thứ 3 điều trị vẫn đang thở máy, ý thức có cải thiện hơn, lâm sàng có tốt hơn nhưng vẫn ở trong tình trạng rất nặng, phải điều trị tích cực.

Một bệnh nhân nữa là T.V.B., 38 tuổi, đang làm việc ngoài đồng thì co giật, vào viện trong tình trạng co giật, sốt 41 độ, đến nay đã tỉnh táo, ăn uống được nhưng xét nghiệm còn suy thận, men gan tăng cao.

Bác sĩ Tuấn khuyến cáo những ngày này, người lớn tuổi không nên ra ngoài nắng nóng trong thời gian dài, thanh niên, người lao động không nên làm việc quá gắng sức, làm việc 1 tiếng nên nghỉ 15 phút, khi nào hoa mắt chóng mặt phải nghỉ ngay.

Say nắng, say nóng là những hiện tượng thường gặp trong mùa hè, đặc biệt trong những ngày nắng nóng cao điểm, nhiệt độ tăng cao đột ngột. Bị say nắng, say nóng không chỉ khiến chúng ta mệt mỏi, hoa mắt chóng mặt, nhức đầu... mà say nắng say nóng còn có khả năng dẫn đến đột quỵ.Nếu không xử trí kịp thời có thể dẫn tới di chứng thần kinh không hồi phục hoặc tổn thương đa cơ quan và tử vong.

Khi chịu tác động của gánh nặng nhiệt, cơ thể người có các phản ứng đáp ứng và huy động các cơ chế điều nhiệt, nếu quá tải nhiệt gia tăng quá mức sẽ gây ra tổn thương đối với cơ thể. Tổn thương do nắng – nóng mà điển hình là hội chứng say nắng, say nóng là tình trạng rối loạn cân bằng nước, điện giải toàn thân, rối loạn điều hòa thân nhiệt dẫn đến những rối loạn bệnh lý khác.

Say nóng là tình trạng tăng than nhiệt do nhiệt độ môi trường tăng cao và/ hoặc tăng hoạt động thể lực quá mức, vượt quá khả năng điều hòa của trung khu điều nhiệt làm trung khi điều nhiệt bị rối loạn mất kiểm soát. Say nóng có thể phát triển thành say nắng (sốc nhiệt).

Say nắng hay còn gọi là sốc nhiệt ( heat troke) là tình trạng tăng than nhiệt nghiêm trọng ( >40 độ C ) kèm theo rối loạn hoạt động của các cơ quan như thần kinh, tuần hoàn, hô hấp do tác động của nắng nóng và/ hoặc các hoạt động thể lực quá mức. Say nắng luôn đi kèm với say nóng. Sốc nhiệt thường được chia thành 2 thể:

Sốc nhiệt kinh điển xảy ra do nhiệt độ môi trường quá cao > 40 độ C, kèm theo hoặc không kèm theo nắng gắt kéo dài liên tục.

Hà Nam: 9 người nhập viện do say nắng, 1 người tử vong nghi do sốc nhiệt
Có đến 80% những người phơi nắng ngoài đường bị say nắng nhưng không biết (ảnh minh họa)

Sốc nhiệt do gắng sức thường xảy ra ở người trẻ, khỏe mạnh, các vận động viên điền kinh gắng sức quá mức trong thi đấu và tập luyện.

Trên thực tế, có thể phân biệt sự khác nhau giữa say nắng và say nóng. Say nóng thường diễn ra từ từ, nhiệt độ trung bình cơ thể tăng dần, có thể quan sát nhận ra được các biểu hiện căng thẳng nhiệt và thân nhiệt thường không vượt quá 40 độ C.

Ngược lại say nắng thường diễn ra đột ngột, không có dấu hiệu báo trước, thường kèm theo tổn thương thần kinh nặng và có thể gây tử vong.

Say nóng thường gặp về buổi chiều có nhiều tia hồng ngoại, khi làm việc ở những nơi nhiệt độ, độ ẩm cao, thông gió kém, còn say nắng thường xuất hiện khi làm việc dưới trời nắng nóng, độ ẩm cao, không khí lưu thông kém, thường vào thời điểm giữa trưa trời nắng gay gắt có nhiều tia tử ngoại.

Các biện pháp phòng chống và biện pháp xử trí khi bị say nắng, say nóng

Khi phải ra ngoài khi trời nắng nóng, bạn cần che kín cơ thể bằng cách mặc quần áo rộng, nhẹ và sáng màu, đội mũ rộng vành, sử dụng kem chống nắng.

Uống đầy đủ nước khi trời nắng nóng hoặc phải lao động nặng dưới ánh nắng mặt trời gay gắt. Thường xuyên uống nước dù chưa cảm thấy khát. Có thể ống nước có pha một chút muối hoặc uống dung dịch oresol, nước trái cây, tránh xa nước ngọt có ga, đồ uống năng lượng.

Hà Nam: 9 người nhập viện do say nắng, 1 người tử vong nghi do sốc nhiệt
Biểu hiện khi say nắng, say nóng (ảnh Bệnh viện 108)

Không làm việc quá lâu dưới trời nắng hoặc làm việc trong môi trường nóng bức, tránh các hoạt động thể lực quá sức. Nên nghỉ ngơi định kỳ sau khoảng 45 phút hay 1 tiếng làm việc liên tục ở nơi nắng nóng, nghỉ ngơi ở nơi thoáng mát từ 10 - 15 phút.

Luôn trang bị đầy đủ các thiết bị chống nắng, chống nóng khi lao động, làm việc dưới trời nắng như quần áo bảo hộ lao động, mũ bảo hộ, nón rộng vành, kính râm...

Làm thoáng mát môi trường làm việc, đặc biệt ở các công xưởng, hầm, lò... rất có ý nghĩa trong việc phòng chống bị say nắng, say nóng.

Khi vừa đi nắng về, đây là thời điểm cơ thể tiết ra nhiều mồ hôi, nhiệt cơ thể độ cao, nếu tắm ngay sẽ làm thay đổi thân nhiệt đột ngột, rất nguy hiểm, có thể dẫn đến đột quỵ.

Vào mùa nắng nóng, chúng ta cần uống nhiều nước, ăn các loại thức ăn mát, rau củ quả chứa nhiều kali như: rau đay, mồng tơi, rau má, cà chua..., mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát, dễ thoát mồ hôi.

Hà Nam: 9 người nhập viện do say nắng, 1 người tử vong nghi do sốc nhiệt
Các bước sơ cứu khi say nắng, say nóng (ảnh Bệnh viện 108)

Không được để trẻ em hoặc bất kỳ ai trong xe hơi đỗ, tắt máy, trong thời tiết nắng nóng dù chỉ để trong thời gian ngắn, do nhiệt độ trong xe hơi có thể tăng hơn 11 độ C chỉ trong 10 phút.

Một điều phải nhấn mạnh là khoảng thời gian 1 giờ sau khi bị say nắng, say nóng ở mức độ nặng được gọi là “thời điểm vàng” để cấp cứu, bởi nếu cấp cứu ngay trong khoảng thời gian này thì hiệu quả gần như đạt 100%. Ngược lại, nếu chậm cấp cứu, làm mát cho bệnh nhân trong vòng 3 giờ sau khi bị đột quỵ não do nóng thì 100% nạn nhân sẽ tử vong. Chính vì thế, trong cấp cứu say nắng, say nóng phải hết sức chú ý đến việc cấp cứu ban đầu tại hiện trường. Bằng mọi biện pháp phải hạ nhanh nhiệt độ cơ thể trong “thời điểm vàng”. Đây là điều kiện tiên quyết để bệnh nhân thoát khỏi tử vong do say nắng, say nóng. Chỉ chuyển bệnh nhân về tuyến sau hoặc chuyển tới cơ sở hồi sức cấp cứu gần nhất nếu các biện pháp cấp cứu ban đầu không hiệu quả, không cải thiện nhanh về lâm sàng. Chú ý trên đường vận chuyển vẫn phải duy trì các biện pháp cấp cứu cơ bản, trong đó lưu ý các biện pháp hạ thân nhiệt.

Hà Nam: 9 người nhập viện do say nắng, 1 người tử vong nghi do sốc nhiệt
Các vị trí cần làm mát trong quá trình sơ cứu (ảnh Bệnh viện 108)

Vì vậy khi gặp người bị say nắng, say nóng, chúng ta phải thực hiện các bước như sau:

1. Đưa bệnh nhân vào chỗ mát, thoáng khí (chỗ bóng râm, lên xe mát hay nhà mát, …) đồng thời gọi hỗ trợ, đặc biệt gọi cấp cứu hỗ trợ.

2. Khai thông đường thở, hô hấp nhân tạo và ép tim ngoài lồng ngực nếu người bệnh hôn mê, không bắt được mạch.

3. Áp dụng ngay lập tức các biện pháp làm mát để hạ nhiệt độ của cơ thể.

- Đo nhiệt độ cơ thể nếu có nhiệt kế

- Cởi bỏ quần áo và áp nước ấm lên người bệnh nhân sau đó dùng quạt để tăng quá trình bốc hơi ( bệnh nhân nên nằm nghiêng hoặc được đỡ ở tư thế tay chống gối để bề mặt da có thể hứng được nhiều gió càng tốt.

4. Đắp khăn lạnh, hoặc áp gói nước đá vào nách, bẹn, cổ.

5.Cho uống nhiều nước hoặc dung dịch điện giải nếu bệnh nhân tỉnh táo, có thể uống được.

6.Chuyển bệnh nhân bằng xe điều hòa hoặc phải mở cửa sổ, quá trình vận chuyển tiếp tục làm mát nhiệt độ bệnh nhân.

(Trong bài có sử dụng một số thông tin trên trang web của Bệnh viện 108)

Đinh Linh
Xem phiên bản mobile