Dự án nghìn tỷ "đắp chiếu" của TCT Giấy Việt Nam: Ai chịu trách nhiệm?

Đó đang là câu hỏi lớn của người dân, dư luận về Nhà máy Bột giấy Phương Nam với vốn đầu tư hàng nghìn tỷ đồng cùng bao nhiêu kỳ vọng nhưng giờ đã nằm đắp chiếu và đang lên phương án đấu giá thanh lý. Và có lẽ Bộ Công Thương và TCT Giấy Việt Nam sẽ nắm rõ câu trả lời nhất cho tình huống này (?!).
Sắp đấu giá dự án nghìn tỷ "đắp chiếu" của Tổng Công ty Giấy Việt Nam Hàng loạt dấu hiệu mất an toàn tài chính tại Tổng Công ty Giấy Việt Nam Tổng Công ty Giấy Việt Nam và dự án nghìn tỷ "đắp chiếu" tại Long An Khoản nợ khủng đặt dấu hỏi an toàn tài chính tại Tổng Công ty Giấy Việt Nam

Như chúng tôi đã thông tin, dự án Nhà máy Bột giấy Phương Nam được UBND tỉnh Long An phê duyệt dự án đầu tư vào cuối năm 2003 với tổng mức đầu tư gần 1.500 tỷ đồng. Đến nay, sau hơn 15 năm triển khai và rót vào hàng nghìn tỷ đồng, công trình đang được xây dựng phương án thanh lý và phương án trả khối nợ khổng lồ.

Dự án ban đầu do Công ty TNHH MTV Phát triển công nghiệp và Vận tải (Tracodi) làm chủ đầu tư được khởi công năm 2004, tuy nhiên đến tháng 6/2008 thì dừng thi công do thiếu vốn. Vào tháng 6/2009, dự án được chuyển giao từ Tracodi sang Tổng Công ty (TCT) Giấy Việt Nam. Sau khi tiếp nhận, TCT Giấy Việt Nam đã tiến hành lập báo cáo điều chỉnh tăng vốn lên 3.409,9 tỷ đồng.

Sau đó, TCT Giấy Việt Nam đã đưa dây chuyền vào chạy thử. Tuy nhiên, khi chạy thử, dây chuyền gặp sự cố, do đó, từ tháng 10/2012 đến nay, dự án dừng hoạt động.

du an nghin ty dap chieu cua tct giay viet nam ai chiu trach nhiem
Nhà máy Bột giấy Phương Nam.

Theo báo cáo, tính đến ngày 31/12/2015, tổng chi phí đầu tư vào dự án là 2.636 tỷ đồng, tính đến cuối năm 2016, tính cả lãi suất phải trả, tổng nợ phải trả lên tới 2.695 tỷ đồng. Tháng 9/2016, Phó thủ tướng Vương Đình Huệ đã đồng ý về chủ trương bán đấu giá toàn bộ tài sản cố định và hàng hoá tồn kho của nhà máy.

Nguyên nhân khiến nhà máy “nghìn tỷ” này phải đắp chiếu được giải thích do Tracodi thiếu năng lực, kinh nghiệm. Tuy nhiên, sau khi chuyển về chủ đầu tư mới là TCT Giấy Việt Nam, dự án cũng không được làm tốt khâu rà soát, đánh giá tình trạng, không lường hết được những khó khăn về công nghệ, khả năng cung cấp nguyên liệu...

Trong một báo cáo mới đây, Bộ Công Thương cho biết, dự án Nhà máy bột giấy Phương Nam đã được Chính phủ đồng ý về chủ trương cho bán đấu giá toàn bộ tài sản cố định và hàng hóa tồn kho của nhà máy.

Bộ Công Thương đã chỉ đạo TCT Giấy Việt Nam triển khai thực hiện bán đấu giá toàn bộ tài sản cố định và hàng hóa tồn kho của nhà máy vào tháng 7/2017 (gia hạn 2 lần trong tháng 8 và tháng 9/2017) nhưng không thành công do giá trị thẩm định của dự án theo quy định hiện hành quá cao, và vướng mắc về việc chưa có cơ sở pháp lý trong việc điều chỉnh giá khởi điểm để tiếp tục triển khai bán đấu giá dự án trong trường hợp bán đấu giá lần đầu đầu không thành công.

du an nghin ty dap chieu cua tct giay viet nam ai chiu trach nhiem
Trụ sở Tổng Công ty Giấy Việt Nam.

Tại cuộc họp báo chuyên đề Bộ Tài chính diễn ra vào 28/3/2019, ông Đặng Quyết Tiến - Cục trưởng Cục Tài chính Doanh nghiệp (Bộ Tài chính) cho biết Nhà máy bột giấy Phương Nam được đầu tư thêm 3.000 tỷ đồng để thanh lý, nhưng sau 3-4 lần đấu giá vẫn không có nhà đầu tư mua. Thậm chí, dù bán giá 1.000 tỷ đồng thì vẫn khó có nhà đầu tư nào mua bởi vì nhà máy không hoạt động.

Mới đây, thừa ủy quyền của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh vừa ký báo cáo gửi đại biểu Quốc hội về tình hình và kết quả xử lý tồn tại, yếu kém của 12 dự án, doanh nghiệp chậm tiến độ, kém hiệu quả thuộc ngành Công Thương.

Đáng chú ý, báo cáo có nhắc đến dự án Nhà máy Bột giấy Phương Nam của TCT Giấy Việt Nam. Theo đó, TCT Việt Nam phối hợp cùng với đơn vị tư vấn đã hoàn thành công tác định giá lại dự án Nhà máy bột giấy Phương Nam và đã trình Bộ Công Thương phê duyệt kết quả để tiếp tục xây dựng phương án và tổ chức triển khai bán đấu giá dự án theo quy định, dự kiến trong quý 2/2019.

Trước đó, ngày 8/4/2019, Văn phòng Chính phủ cũng đã có thông báo kết luận của Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ tại Phiên họp thứ bảy Ban Chỉ đạo xử lý các tồn tại, yếu kém của một số dự án và doanh nghiệp chậm tiến độ, kém hiệu quả thuộc ngành công thương.

Một trong những nội dung đáng chú ý là Phó Thủ tướng yêu cầu Kiểm toán Nhà nước, Thanh tra Chính phủ, Bộ Công an khẩn trương triển khai các nhiệm vụ kiểm toán, thanh tra, điều tra, xử lý vi phạm theo Đề án và kế hoạch năm 2019, bảo đảm đúng tiến độ, tạo điều kiện triển khai các nhiệm vụ khác của các bộ, ngành và minh bạch trong quá trình tái cơ cấu dự án, doanh nghiệp theo Đề án. Các Bộ, ngành, doanh nghiệp liên quan có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ, kịp thời với Bộ Công an trong công tác cung cấp tài liệu, cử cán bộ thực hiện giám định để phục vụ công tác xử lý sai phạm của các cá nhân, tổ chức liên quan tại các dự án theo quy định của pháp luật.

Tại thời điểm này, dù chưa thể nói trước được kết quả đấu giá dự án Nhà máy bột giấy Phương Nam ra sao nhưng có thể nói rằng để lấy lại hàng nghìn tỷ đồng như đã đầu tư như ban đầu là điều không thể, chứ chưa nói đến là lỗ cả nghìn tỷ đồng. Vậy, ai sẽ chịu trách nhiệm cho sự thua lỗ đó, và ai sẽ là người giải quyết hậu quả về sau (?!).

Theo ý kiến của một số chuyên gia cho rằng, trách nhiệm ở đây gồm nhiều đơn vị, cá nhân, trong đó đặc biệt là ban lãnh đạo của TCT Giấy Việt Nam, bởi chính đơn vị này tiến hành lập báo cáo điều chỉnh tăng vốn lên 3.409,9 tỷ đồng. "Không biết khi lập báo cáo điều chỉnh tăng vốn, TCT Giấy Việt Nam có thực hiện kỹ càng, có tính toán được hết các rủi ro hay không nhưng hậu quả để lại đã thấy rõ vì vậy cần phải làm rõ trách nhiệm của từng cá nhân trong dự án này", một vị chuyên gia nhấn mạnh.

Hiện tại, vấn đề trách nhiệm và việc xử lý như thế nào đang là câu hỏi lớn của người dân, dư luận đưa ra về Nhà máy Bột giấy Phương Nam với vốn đầu tư hàng nghìn tỷ đồng cùng bao nhiêu kỳ vọng nhưng giờ đã nằm đắp chiếu và đang lên phương án đấu giá thanh lý. Với câu hỏi trên xin kính chuyển đến Bộ Công Thương và TCT Giấy Việt Nam, cùng các đơn vị chức năng làm rõ.

Trong báo cáo kiểm toán năm 2018 độc lập vừa công bố, kiểm toán viên của Công ty TNHH kiểm toán và tư vấn UHY đã chỉ ra hàng loạt vấn đề an toàn tài chính TCT Giấy Việt Nam.

Cụ thể, tại phần cơ sở của ý kiến kiểm toán ngoại trừ, kiểm toán viên cho biết đã thực hiện các thủ tục kiểm toán cần thiết nhưng không thu thập được đầy đủ bằng chứng kiểm toán thích hợp để có thể đưa ra ý kiến về số dư hàng tồn kho là nguyên liệu đay, hóa chất và phụ gia cho sản xuất của Ban quản lý Dự án Nhà máy Bột giấy Phương Nam tại ngày 31/12/2018 với số tiền 28,8 tỷ đồng.

Theo giải trình của Ban quản lý Dự án Nhà máy Bột giấy Phương Nam thì hàng tồn kho là nguyên liệu đay và hóa chất đã kém chất lượng, Ban quản lý dự án đã báo cáo Bộ Công Thương, Bộ Công Thương đã có văn bản xử lý khi thực hiện bán đấu giá toàn bộ tài sản và hàng tồn kho Dự án Nhà máy Bột giấy Phương Nam theo chỉ đạo của Chính phủ.

Đồng thời, kiểm toán viên cũng cho biết chưa nhận được đầy đủ các biên bản đối chiếu công nợ tại ngày 31/12/2018 và 31/12/2017 giữa Ban quản ký Dự án Nhà máy Bột giấy Phương Nam với các cá nhân, đơn vị tham gia thực hiện dự án (không bao gồm các khoản vay).

Theo giải trình của Ban quản lý Dự án Nhà máy Bột giấy Phương Nam thì các khoản công nợ này đang tồn tại, vướng mắc không xử lý được và khách nợ không đối chiếu để xác nhận nợ. Đây là các khoản nợ bất bình thường, TCT Giấy Việt Nam và Ban đang xử lý khởi kiện ra tòa để xử lý nợ. Do đó, số dư công nợ phải thu, phải trả của Ban quản lý Dự án Nhà máy Bột giấy Phương Nam trong bảng cân đối kế toán tổng hợp kèm theo được xác định trên cơ sở chứng từ chi phí, thanh toán do Bản quản lý dự án cung cấp.

Theo báo cáo tài chính hợp nhất, tính đến thời điểm cuối năm 2018, nợ phải trả của TCT Giấy Việt Nam ở mức 4.605 tỷ đồng trong khi vốn chủ sở hữu chỉ 1.482 tỷ đồng. Như vậy nợ đã gấp cao gấp hơn 3 lần vốn chủ sở hữu đã đặt ra dấu hỏi rất lớn về an toàn tài chính của doanh nghiệp Nhà nước này.

Tuổi trẻ và Pháp luật sẽ tiếp tục thông tin.

Văn Huy
Xem phiên bản mobile